O lekkomyślności, drodze na skróty, braku odpowiedzialności i hazardzie Polaków… w inwestowaniu.
Jesteśmy skrajnie nieodpowiedzialni
Słuchając podcastu „Procent Składny” na kanale Strefa Inwestorów(1) usłyszałem zdanie, które mocno mnie wzburzyło:
„Według badań już 3 mln osób w Polsce inwestuje w kryptowaluty.”
W pierwszej chwili pomyślałem sobie: no nie, niemożliwe, to chyba jakiś tani PR. Pogrzebałem jednak w sieci i okazuje się, że te 3 mln… to i tak dość zachowawcza liczba. Np. według raportu UCE RESEARCH i ARI10 pt. „Jak Polacy inwestują w kryptowaluty? Edycja 2025”(2) ponad 18% dorosłych Polaków posiada środki zainwestowane w kryptowaluty, co przekłada się na ok. 5,5 mln osób.
Nie mam absolutnie nic do inwestowania w kryptowaluty. Sam tego nie robię, ponieważ kieruję się w zarządzaniu finansami osobistymi bardzo prostą zasadą: nie inwestuję w coś, czego nie rozumiem. A kryptowalut zrozumieć w pełni nie potrafię i nie pomógł mi w tym nawet 6-godzinny wykład na SGH, który miałem ostatnio możliwość wysłuchać.
Być może krypto to rakieta, która właśnie odlatuje beze mnie i pozbawiam się tym samym kosmicznych zysków w przyszłości, ale nie mam problemu z tym, żeby to akceptować. Nie zaryzykuję swoimi pieniędzmi inwestując w coś, czego nie potrafię ogarnąć umysłem w stopniu dla mnie niezbędnym do podjęcia ryzyka inwestycyjnego. Koniec i kropka.
Śmiem twierdzić, że z tych 3 mln osób inwestujących w kryptowaluty zdecydowana nie ma bladego pojęcia, co robi. Jakimi mechanizmami rządzi się ten rynek i cały ekosystem blokchain. Czym jest w ogóle kryptowaluta, od czego zależy jej kurs, co to jest halving, z czego wynika, itd. Przemawiają do nich tanie marketingowe przekazy o niebotycznych zyskach i wymyślone historie o milionerach, którzy dorobili się swoich fortun na bitcoinie, a dziś obserwują życie szarych ludzi, beztrosko podróżując po świecie. Są podatni na te sztuczki. Dzieje się tak dlatego, że…
Jesteśmy uzależnieni od hazardu
I to wszelkiego rodzaju. „Hazardem” jest dziś bowiem wszystko, co sprzeciwia się nudzie. Oglądając serial czy mecz ciągle zerkamy na ekrany smartfonów. Spacerując scrollujemy media społecznościowe. Rozmowa przy stole – również w restauracji (!!!) należy do rzadkości, bo słowa zastępowane są dźwiękami i obrazami dochodzącymi z telefonu. Nie rozstajemy się z nim nawet w toalecie…
„Hazardem” nazywam w tym przypadku permanentne poszukiwanie skoków adrenaliny, od których jesteśmy uzależnieni. I w przypadku finansów osobistych nie jest inaczej.
Dlatego tak trudno jest nam podejść do odkładania pieniędzy i inwestowania rozsądnie i odpowiedzialnie. Inwestowanie pasywne, a więc takie, które sam praktykuję, jest bowiem przerażająco nudne. Kupuję aktywa i o nich zapominam. Dopłacam pieniądze do portfela w ciągu roku i nie zastanawiam się nad tym, w którym miejscu jest kurs, tylko dokupuję wg udziału poszczególnych klas aktywów, dokonując w ten sposób rebalancingu. I znów zapominam o nich na kilka miesięcy. Więcej przeczytasz o tym w artykule:
Jestem inwestycyjnym zgredem. Mój długoterminowy portfel inwestycyjny.
ETF na globalny indeks akcji – MSCI ACWI – który stanowi główną część mojego portfela – przedstawia się następująco (24.01.2026r.):
Maraton. Spokojne, konsekwentne wspinanie się do góry. Krok za krokiem. Tak właśnie wygląda pasywne inwestowanie długoterminowe.
A to jest niestety zaprzeczenie inwestowania w kryptowaluty, gdzie dynamika zmian jest ogromna. I to od tej dynamiki jesteśmy uzależnieni. Od tego, żeby się działo, żeby były emocje. Kuszeni astronomicznymi zyskami podejmujemy ryzyko inwestycyjne. I większość nie rozumie nawet, z czego ono wynika. Szukają drogi na skróty, by podwoić, a najlepiej potroić oszczędności, bo przecież 5-10% zysku rocznie ponad inflację brzmi jak jakiś ponury żart przy poziomach zwrotów obiecywanych przez amatorów kryptowalut. Bo na wykresie bitcoina jest przecież zdecydowanie ciekawiej, niż na pokazanym przeze mnie wcześniej globalnym indeksie akcji:
Wybór telewizora ważniejszy od inwestycji
Swoją drogą to niesamowity paradoks, że potrafimy poświęcić wiele godzin na wybór telewizora, a lekkomyślnie inwestujemy pieniądze w coś, czego nie rozumiemy i na czym możemy zarówno bardzo dużo zyskać, jak i bardzo dużo stracić. Zakup telewizora oznacza przekopanie całego internetu, przeczytanie kilkunastu recenzji, sprawdzenie rankingów i porównań, kilka wizyt w sklepach i polowanie na super ekstra promocję. Tymczasem do inwestowania własnych, bardzo ciężko zarobionych pieniędzy, podchodzimy jak do wizyty w kasynie. Tu coś zasłyszymy, tam coś przeczytamy i hurra.
Na wybór butów za 300 złotych potrafimy poświęcić więcej czasu, niż na przemyślenie swoich inwestycji…
To niesłychane, że konto IKE ma w Polsce około milion osób, a trzy razy więcej inwestuje w kryptowaluty. Konto, które powinna mieć każda osoba inwestująca jakkolwiek swoje środki na rynku. Dlaczego? Ponieważ, jak zapewne doskonale wiesz, każda inwestycja w Polsce kończy się „podatkiem Belki”, a więc koniecznością zapłacenia 19% podatku od zysków. IKE pozwala Ci ochronić swoje zyski przed tym nieuchronnym podatkiem, jeśli spełnisz dwa proste warunki:
- Zatrzymasz środki na koncie IKE do ukończenia 60. roku życia (lub 55. roku, jeśli wcześniej nabędziesz uprawnienia emerytalne).
- Dokonasz wpłat na IKE w pięciu dowolnych latach kalendarzowych lub ponad połowy wpłat dokonasz co najmniej pięć lat przed złożeniem wniosku o wypłatę środków z IKE.
A co się wydarzy, jeśli z jakiegokolwiek powodu będziesz potrzebował tych środków wcześniej? Otóż… nic. Po prostu je wypłacisz, a od zysków potrącony zostanie „podatek Belki”, który tak czy inaczej musiałbyś zapłacić. Nie ryzykujesz więc niczym. Szczególnie, że możesz wypłacić część środków, a pozostałe nadal będą pracować na Twoim IKE. Dla mnie ma ogromne znaczenie czy zapłacę 19% podatku, czy zachowam zyski w całości, więc nie wyobrażam sobie tego konta nie mieć.
Czy jestem przeciwnikiem krypto?
Nie, nie jestem. Kryptowaluty są tu tylko przykładem zaczerpniętym z podcastu. Jestem przeciwnikiem:
– lokowania pieniędzy w cokolwiek bez pełnego zrozumienia tego aktywa;
– braku odpowiedzialności i rozsądku w zarządzaniu swoimi pieniędzmi;
– lekkomyślności i działania pod wpływem internetowych „guru” inwestycji;
– uprawiania hazardu za pieniądze, które mają zabezpieczać przyszłość.
Dla zdecydowanej większości z nas inwestowanie powinno być nudne i proste. Nie mamy bowiem ani wiedzy, by aktywnie zarządzać swoim kapitałem na rynku, ani czasu, żeby tę wiedzę zdobyć. Im szybciej zdasz sobie z tego sprawę i zaakceptujesz ten fakt, tym lepiej.
Sposobów na podniesienie poziomu adrenaliny w życiu znajdziesz bez liku. Finanse osobiste są ostatnim miejscem, w którym powinieneś szukać wrażeń.
Tata Inwestor
Źródła:
(1) Największe błędy w finansach i inwestowaniu – Kamil Gemra i Marcin Ciechoński | Procent Składany
(2) „Jak Polacy inwestują w kryptowaluty? Edycja 2025” – raport UCE RESEARCH i ARI10
***
Seria „Finansowe dzieci”:
Jak rozmawiać z dziećmi o pieniądzach
Seria „Budowa strategii inwestycyjnej”:
Jestem inwestycyjnym zgredem
Jak wyznaczyć cel inwestycyjny?
Mój przyjaciel czas, czyli horyzont inwestycji
Seria „Edukacyjnie o PPK”:
Edukacyjnie o PPK: „Nawet twórcy ustawy nie przypuszczali, jak wielką traumą społeczną jest OFE
Edukacyjnie o PPK: dlaczego rezygnujesz z podwyżki!?
Edukacyjnie o PPK: czy może być twoją poduszką finansową?
Edukacyjnie o PPK: największa wada programu
Światowy Dzień Oszczędzania: zacznij płacić sobie!
PPK inwestycją, nie kosztem: wyliczenia dla pracodawców
Lekcja konsekwencji z PPK, czyli jak odłożyć 10 000 zł przy najniższej krajowej
Ile pieniędzy straciłeś nie dołączając do PPK? [WYLICZENIA]
Seria „Finansowa poduszka bezpieczeństwa”:
Finansowa poduszka bezpieczeństwa – dlaczego warto ją mieć i ile powinna wynosić?
Finansowa poduszka bezpieczeństwa – 6 kroków do jej zbudowania
Gdzie przechowywać finansową poduszkę bezpieczeństwa?
Seria „Budżet domowy”:
Budżet domowy – gdzie “rozchodzą się” moje pieniądze?
Finanse osobiste, czyli moje podejście do pieniędzy
Seria „Komentarze”:
Osobiste Konto Inwestycyjne – kierunek słuszny, tylko droga (jeszcze) nie ta
